Search
Wednesday 20 June 2018
  • :
  • :
Latest News

కాళేశ్వరంలో చేపలకూ తొవ్వ

Kaleswaram-Project

మన తెలంగాణ/హైదరాబాద్: కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టులో చేపల రాకపోకలకు ఓ దారి నిర్మిస్తున్నారు. ఇలా చేపల కోసం ప్రాజెక్టులో దారి నిర్మాణం చేయడం రాష్ట్రంలో తొలిసారి. దేశంలో కూడా మూడు, నాలుగు చోట్ల మినహా ఎక్కడా చేపల రాకపోకలకు దారి నిర్మించలేదు. కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టులో చేపల కోసం ప్రత్యేక దారి వదలడంతో అవి ఎగువ, దిగువలకు పయనించేందుకు వీలు కలుగుతుంది. గోదావరి నదిపై ప్రభుత్వం మేడిగడ్డ, అన్నారం, సుందిళ్ల బ్యారేజిలను నిర్మిస్తున్న సంగతి తెలిసిందే. ప్రాణహిత నది గోదావరిలో కలిసే ప్రాంతంలో మేడిగడ్డ ఉంది. విశాలమైన గోదావరిలో నిర్మిస్తున్న ఈ బ్యారేజిలకు రెండు వైపులా చేపలకు దారి వదులుతున్నారు. కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టు నిర్మాణంతో మత్ససంపద వృద్ధి చెంది, సంపద సృష్టిస్తుందని ప్రభుత్వం గతంలో ప్రకటించిన విషయం విధితమే.

దారికి మామూలు గేట్ల లాగా కాకుండా వినూత్నంగా సెంట్రల్ డిజైన్స్ ఆర్గనైజేషన్ డిజైన్లు రూపొందించింది. ఎగువ నుంచి దిగువకు పారే నీటిలో చేప మామూలుగా కిందకు వస్తుంది. అయితే ఏటికి ఎదురీదుతూ రివర్స్‌లో వెళ్లడం చేపల సహజ స్వభావం. రివర్స్‌లో చేపలు ఎగువకు వెళ్లడానికి వీలు కల్పించేలా సెంట్రల్ డిజైన్స్ ఆర్గనైజేషన్ డిజైన్లు రూపొందించింది. బ్యారేజిలో నీళ్లు వచ్చినప్పుడు నిర్ధారిత లెవల్‌కు రాగానే చేపల దారి (ఫిష్ పాసేజ్)ని తెరుస్తారు. దీంతో నీళ్లు దిగువకు వెళతాయి. ఇదే క్రమంలో కిందకు వెళ్లే చేపలు వెళతాయి. దిగువన ఉన్న బ్యారేజిలో కూడా నిర్ధారిత లెవల్‌లో నీరు ఉంటేనే, చేపలు రివర్స్‌లో వెళ్లడానికి వీలవుతుంది. 52.5 క్యూసెక్కుల నీరు దిగువకు వెళ్లేలా ఫిష్ పాస్‌ను నిర్మిస్తున్నారు.

ఇదీ నేపధ్యం నీటిలో అటూ, ఇటూ తిరుగుతూ ఉండడం చేప సహజసిద్ధ స్వభావం. దిగువకు వెళ్లే నీటికి అడ్డుకట్ట వేస్తే చేపలకు అటూ, ఇటూ వెళ్లడానికి అవకాశం లేకుండా పోతుంది. ఇదేవిధంగా 30, 40 ఏళ్లు కొనసాగితే చేపల జాతికే ముప్పు వస్తుందని, అది తన ఏటికి ఎదురీదే తన సహజ స్వభావాన్ని కోల్పోతుందని దీన్ని గుర్తించిన పర్యావరణవేత్తలు ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. దీంతో బ్యారేజిలు నిర్మించేటప్పుడు, చేపల రాకపోకలను వీలుగా ఏర్పాటు చేయాలని ఐక్యరాజ్యసమితిలో నిర్ణయించారు. దీనికి తోడు బరాజ్‌ల నిర్మాణంలో చేపల కోసం రాదారి లేకపోతే పర్యావరణ అనుమతులు ఇవ్వరు. వీటన్నింటినీ పరిగణనలోకి తీసుకున్న ప్రభుత్వం మేడిగడ్డ, అన్నారం, సుందిళ్ల బ్యారేజ్‌ల నిర్మాణంలో చేపల రాకపోకలకు దారి నిర్మించాలని నిర్ణయించింది. మేడిగడ్డ బ్యారేజిలో ఒక పిల్లర్ నిర్మాణం 110 మీటర్ల పొడవు ఉంటుంది.

ఇటువంటి పిల్లర్లను కలుపుతూ మధ్యలో గేట్లు పెట్టి, బ్యారేజి నిర్మాణాన్ని పూర్తిచేస్తారు. మేడిగడ్డలో 85 గేట్లు, సుందిళ్లలో 74 గేట్లు, అన్నారంలో 66 గేట్లు నిర్మిస్తున్న సంగతి తెలిసిందే. బ్యారేజికి రెండు వైపులా కట్టకు బలం చేకూరేలా అబట్‌మెంట్లు నిర్మిస్తారు. బ్యారేజికి రెండు వైపులా ఫ్లాంక్ వాల్ నిర్మాణం, దీనికి కొనసాగింపుగా గైడ్ బండ్ ఉంటుంది. మేడిగడ్డలో 110 మీటర్ల పొడవుతో ఉన్న పిల్లర్లు, దీనికి అనుబంధంగా ప్లాంక్‌వాల్‌తో కలిపి రెట్టింపు దూరం అవుతుంది. రెండు ఫ్లాంక్‌వాల్ దగ్గర గేటుతో నీళ్లు రాగానే వదులుతారు. అయితే ఇక్కడ ఒకేసారి దిగువకు నీళ్లు వెళ్లేలా కాకుండా చేప రివర్స్‌లో ఈదుతూ పైకి వచ్చేందుకు వీలుగా తక్కువ వాలుతో పలు తొట్ల లాంటి ప్రత్యేక నిర్మాణాలు చేస్తారు. 2 మీటర్ల ఎత్తుకు రివర్స్‌లో పోవడానికి సుమారుగా 20 మీటర్ల దూరం చేప పయనిస్తుంది. తొలుత చేపల పరిశోధనా సంస్థ సహకారంతో మరింత క్షుణ్ణంగా డిజైన్ చేయాలని భావించినా, నిపుణులు అందుబాటులో లేకపోవడం, కాళేశ్వరం నిర్మాణంలో ప్రభుత్వానికి ఉన్న తొందర కారణంగా, యునైటెడ్ నేషన్స్ రూపొందించిన పలు మార్గదర్శకాల ప్రకారం డిజైన్లు రూపొందించారు.

Comments

comments